Dibra – krenari e mrekulli e vendit

Article published on Feb. 23, 2012
community published
Article published on Feb. 23, 2012
Armond Duraku DIBRA me rrënje të thella në historinë e lashtë që nga fisi ilir i penestëve, i shënuar në hartën e Ptolomeut të shek . III p . k , i përmendur nga Herodoti , në udhëkryq të rrugës Via Egnatia, dikur vlonte nga karvanët e tregtarëve të haneve e nga vringëllimat e shpatave për të mbrojtur me gjak vatanin .
Këtu lindi Skënderbeu , ngriti taborët dhe goditi rresht otomanët në shtatëmbëdhjetë beteja të njëpasnjëshme: Torviollit , grykës se Radikës , Otonetës , Oranikut , Mireshit , Sfetigradit e tjerave . Në kështjellat rretheqark s’u mbrojt vetëm qyteti ,por tërë vendi e tërë Evropa . Edhe pas vdekjes së trimit legjendar , dibranët rrokën armët dhe u bashkuan me Nënte Malet dhe shporën Ali Pashën Demir Pashën ,Mendu Pashën ,Dergut Pashën e shumë të tjerë , që vazhdimisht sjellnin pushkën , topat dhe jeniçerët , por s’nënshtruan dot dibranët , u kthyen kah kishin ardhë duke u thëne:

"Kthehu pashë kah ke ardhë Këtu kan’ ardh nan pashallarë , E tan ’ kan’ kthy si magjarë "

Dibra Dibra është qytet kuvendesh në përkrahje të Lidhjes së Prizrenit , të alfabetit të Manastirit , të burrave iluministë ,të pendës e të dijes , të shkollave e të gjuhës shqipe, të Sait Najdenit ,që botoi abetaren e gjuhës sonë , hapi shkollën e parë në ketë krahinë ,të Josif Bagerit që hodhi themelet e arsimimit të masave të tjera popullore që dibranët ua ngritën statujat mu në shesh dhe në zemrat e tyre,por edhe të shumë personaliteteve të tjera si të Vehbi Dibrës ,Haki Stërmillit e të tjerëve . E kaluara të kujton ato banime të punuara e të zbukuruara me dru të gdhendur e të latuar tavanesh , dollapësh , raftesh , të atyre mjeshtërve më me zë edhe jashtë dibrës , siç ka qenë Hasan Dibrani dhe Myftar Burgu , i cili ngriti urën e Spiles ,siç përmend edhe kënga:,, Myftar Burgu , ujë, asllan, na hodhi urën shkam me shkam”, Ali Bali që ndërtoi portin e Selanikut në fund të shekullit të kaluar , të kujton ato rrugë me kalldrëm , ato çeshma si e Budulecit , Shavecit ,e Demçes ku vashat dibrane me dimitë , këmishën e bardhe si shkumë sapuni , jelekun e qëndisur me hoja e përparësen prej pambuku që me gjykim shkonin të mbushin ujë .Aty afrohej djali me tirqit , mitanin me mangë të gjatë dhe me xhamadanin veshur për t’i thëne nja dy fjalë se vetëm aty mund te gjente cucën dibrane për të derdhë dashurinë lumë. dibra_2.png Dibrani dyert gjithmonë i ka mbajtur hapur, ka pritur dhe ka përcjellur miq , dashamirë dhe ata që i ka zënë rruga, duke i ftuar me fjalën:,,Bujrëm!” dhe kurrë s’i kanë kthyer pas. I ka pritur me ngrohtësi, zemër dhe me “ bukë e kripë “. “Mysafëjrin nuk e frëje e ngranmja e mëjrë” , thonë shpesh dibranët, por fjala e mëjrë .Edhe mish të pjekur po ti nxjerrësh e çehre të vrenjtur , ai s’do, por vetëm buzëqeshje e një copë bukë me gjize atë e ngop dhe e kënaq. Ndaj dibrani ka nam për bujari dhe zemërgjerësi apo jo? Kur ecësh apo udhëtosh bregut të lumit Radikë apo Drin të kënaq muzika e gurgullimave të ujit , valët që shpërlajnë gurët e bardhë , ku ndonjë peshk koran e nxjerr kokën të të përshëndesë e përsëri ia merr notin duke lëvritur edhe nëpër vorbull, qe i shkojnë vërdallë tallëset , por s’e zënë dot . Hijet e shpeshta të drunjve të radhitura përreth të dehin me freskinë dhe bukurinë dibra_3.png Dibra të joshën edhe me peizazhet fascinuese , malet e mbushur me drunj pishe ,ahu , ndërsa në mes tyre cukat , livadhet ,por dhe me lartësitë që duan ta zëne qellin me dorë . Ndër to ballëndritur e krenar është Korabi , të cilin në dimër e mbulon bardhësia e dëborës , ndërsa verës gumëzhitja e shpendëve .Bilbilat , kanarinat , rresht lëshojnë këngën duke e shpërndarë degë më degë .Fyejt e barinjve të staneve përhapen anekënd , ndërsa egërsirat nëpër gurë hedhin valle .Qentë lehin dhe delet me kambana mbushin kullosat e mbushura deng me gjelbërim. dibra_4.png Liqeni të magjeps me kaltërsinë e syprinës të pafund që shtrihet nga një skaj ne tjetrin skaj të grykës , që ndan dy kodrinat dhe dy vendbanimet të dibrës , që diku poshtë tyre shtriheshin tokat e miellit e të perimeve , frutave , zarzavateve që mbushnin tregun e qytetit . Sot,ditët e verës, bregu mbushet me vasha dhe djem të qytetit por edhe dibranë e dibrane që jetojnë në amerikë , rreziten ne plazhet e improvizuara e freskohen nëpër pishinat e nën drunjtë krahëhapur që herë futen me ndonjë varkë gome , apo edhe për të bërë ndonjë garë noti .Pas kohës së plazhit bregut liqenit, këmbë zbathur duke shijuar florën e faunën gërshetohen moshat duke shëtitur e duke përshëndetur njeri tjetrin. Orët e vona po aty zgjohet shpirti rinor ,nën tingujt e muzikës “HIT” pa mos munguar edhe ” Hajredin Pasha ” glabëron atmosfera e jetës së natës , jo vetëm kaq aty derdhen edhe përqafimet, puthjet ,edhe dashuria e tyre . Untitled.png Posa hyn në ketë qytet të ndjell aroma e banjave termale ku të thërret uji i ngrohtë që është melhem për eshtrat , për shëndetin, t’i shmang dhembjet e trupit të jep fuqi dhe energji . Aty të presin edhe hotelet e ngritura ,në Banjisht dhe Kosovrast , menyja dhe gjellërat e vendit , jufkat tradicionale e specialitetit dibran , por edhe buzëqeshja e shërbyesve që të bën te ndihesh rehat .Pushimi dhe shërimi të bëjnë që serish të kthehesh vitin e ardhshëm. Dibra,dibra ndjen edhe dhembje dhe lëngon .Çdo ditë e gërryen migrena e mërgimit .Vargu i ikjes nuk ndalet. Ata i gjejmë të shpërndare anekënd ,andej thuhet se një Dibër tjetër e gjen në Amerikë , një në Itali, një në Botë .Por, rinia ia ka mërsyer universiteteve .Ajo është plot dituri ,mençuri dhe beson se një ditë qytetit të tyre t’ua ktheje buzëqeshjen , ngase e dimë se dashuria e tokës , e vendit është dashuria më e madhe ,siç thotë poeti hungarez Petefi: “Për dashurinë e jap jetën , për atdheun jap edhe dashurinë “.Ata janë të vendosur , këmbëngulës se do t’ia kthejnë famën e dikurshme dhe Dibrën do ta bëjnë sërish krenare si ne kohën e historisë , do ta bëjnë më të bukur , sepse dija shëron çdo plagë . Edhe pse e ka mbërthyer kriza , edhe pse plaga e kurbetit e djeg , përsëri sytë e të rinjve shohin vizionin optimist se me punë dhe dashuri ndaj atdheut dhe kombit do të ngrenë vatrat e përhershme të tyre .